İdil Biret kimdir? İdil Biret kaç yaşında, nereli, kariyeri?

İdil Biret Hakkında

Türk müzik tarihinde olağanüstü yetenek olarak anılan İdil Biret, piyanist kimliğiyle uluslararası alanda geniş bir saygınlık kazanmıştır.

Kişisel Bilgiler

• Adı: İdil Biret
• Doğum tarihi:21 Kasım 1941
• Burcu:Akrep
• Mesleği:Piyanist
• Doğum yeri:Ankara
• Annesi:Leman Biret

Müziğe Başlangıç ve “Harika Çocuk” Dönemi

Biret, piyano eğitimine 5 yaşındaykenMithat Fenmen ile başladı. Henüz bir yıl sonra Ankara Radyosu’nda, Riyaseticumhur Filarmoni Orkestrası eşliğinde Bach’ın Re Minör Piyano Konçertosunu çalarak dikkat çekti ve “harika çocuk” olarak nitelendirildi.

Çocukluk yıllarında yalnızca icracı olarak değil, besteci olarak da üretken oldu; Babamın Çikolata Çalışı, Kedilerin Kavgası, Keloğlan, Süleymaniye ve Şimendifer gibi eserler besteledi.

Paris Yılları ve Konservatuvar Eğitimi

1948’de çıkarılan özel bir yasayla, müzik eğitimini sürdürmesi için ailesiyle birlikte Paris’e gönderildi. Paris Konservatuvarı’nda:

• Jean Doyen ile yüksek piyano,
• Nadia Boulanger ile piyano eşliği,
• Jacques Fevrier ile oda müziği çalıştı.

8 yaşına geldiğinde Paris Radyosu’nda ilk konserini vererek erken yaşta Avrupa’da sahne deneyimi kazandı.

Ödüller, Önemli Performanslar ve Uluslararası Çalışmalar

Biret, 1953 yılında Theatre der Champ-Elysee’de ünlü piyanist Wilhelm Kempff ile birlikte Mozart’ın iki piyano için konçertosunu seslendirdi. Ardından 1954’te Boston’daki Lily Boulanger Vakfı armağanını kazandı. 1957’de ise Paris Konservatuarı’nda yüksek piyano ve piyano eşlikçiliği sınıflarını birincilik ödülüyle tamamladı.

Emil Giles’in davetiyle gittiği SSCB turnelerinde çok sayıda konser verdi; Perscpolis, Gstaad, Eastburn, La Rochelle ve Berlin Festivallerinde solist olarak yer aldı.

Jüri Üyelikleri ve Festival İşbirlikleri

Sanatsal otoritesi, yarışma jürilerindeki görevleriyle de pekişti:

• 1968 ve 1970’te Royal kentindeki piyano yarışmasında,
• 1978’de Brüksel’de düzenlenen Reine Elisabeth piyano yarışmasında jüri üyesi oldu.

Ayrıca 1973’te Uluslararsı İstanbul Festivali kapsamında Yehudi Menuhin ile birlikte Beethoven’ın keman ve piyano sonatlarını seslendirdi.

Nişanlar ve Unvanlar

Biret’in kariyeri, farklı ülkelerde verilen önemli ödül ve nişanlarla da öne çıktı:

• 1954 ve 1956’da iki kez Lily Boulanger Anısal Vakfı armağanı,
• 1959’da Londra’daki Harriet Cohen Uluslararsı Müzik Ödülleri kapsamında Dinu Lipatti Altın Madalyası,
• Polonya’da Kültürel Yararlılık Nişanı,
• Fransa’da Ordre Natronal du Merite Nişanı ile "Chevalier" unvanı.

1971 yılında “Devlet Sanatçısı” unvanını aldı; Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası ile yurt içinde ve yurt dışında pek çok konserde sahneye çıktı.

Beethoven, Chopin ve Kapsamlı Kayıt Projeleri

Biret, 1986 yılında Liszt tarafından yapılan Beethoven’in dokuz senfonisinin piyano uyarlamalarını (dokuzuncu senfoni dâhil) kaydeden ilk piyanist oldu. Bu uyarlamaları Fransa’da Montpellier Festivali’nde, eleştirmenlerin “yapılması imkânsız” gördüğü bir girişime dönüştürerek 4 konserde art arda seslendirdi.

1992’de Frederic Chopin’in tüm eserlerini kapsayan 15 CD’lik seriyi Naxos ile kaydetti. Bu kayıtlar, 1995’te Varşova’da düzenlenen "Chopin Diskleri Büyük Ödülü" kapsamında jüri özel ödülü getirdi.

Sonraki dönemde:

• 1997’de Johannes Brahms’ın tüm piyano yapıtlarını 12 CD,
• 2000’de Rachmaninoff’un tüm piyano yapıtlarını 10 CD olarak kayda aldı.

Resital Dizileri ve Zor Repertuvar Başarıları

1997 yılında Brahms’ın ölümünün 100. yılı nedeniyle, bestecinin piyano eserlerinin tamamını Almanya’da 5 resital boyunca icra etti. Ayrıca tek bir konserde Brahms’ın iki konçertosunu birden çalarak bunu başarabilen az sayıdaki piyanist arasına girdi.

1998’de Beethoven’ın 5 piyano konçertosunu üç günlük bir konser dizisinde peş peşe seslendirdi. Bununla da yetinmeyip, yedi günlük bir dizi içinde Beethoven’in tüm piyano sonatlarını arka arkaya çaldı. Beethoven’in 32 Piyano Sonatını kayda da alan sanatçı, bu çalışmalarla Beethoven’in piyano için yazdığı sonat, konçerto ve senfoni uyarlamalarının tamamını seslendiren tek piyanist unvanına sahip olduğu belirtilmektedir.

Sanatçı, 2002 yılında ise György Ligeti’nin piyano etütlerinin kaydını gerçekleştirdi. Güçlü hafızası, üstün tekniği ve yorum becerisiyle anılan İdil Biret, geniş repertuvarı ile dikkat çeken piyanistler arasında gösterilir.

Hakkında Yazılan Kitap ve Özel Hayatı

Fransız yazar Prof. Dominique Xardel’in Biret’in yaşamını ve görüşlerini ele aldığı "İdil Biret-Une pianiste Turque en France" (Fransa'da bir Türk Piyanist İdil Biret) adlı eser Eylül 2006’da Fransa’da yayımlandı; kitap 2007 yılında "Dünya Sahnelerinde Bir Türk Piyanisti: İdil Biret" adıyla Türkçeye de kazandırıldı.

İdil Biret, Şefik Büyükyüksel ile evlidir.