Melikşah kimdir, kaç yaşında, neden öldü? Sultan Melikşah kimdir?

Melikşah Hakkında

Melikşah, Büyük Selçuklu Devleti’nin üçüncü sultanı olarak tarihte önemli bir yere sahiptir. 6 Ağustos 1055’te İsfahan’da doğmuş, 19 Kasım 1092’de Bağdat’ta hayatını kaybetmiştir. Astrolojik burcu Aslan olarak geçer. Devlet yönetimindeki konumu itibarıyla devlet başkanı (sultan) kimliğiyle tanınır ve 37 yaşında vefat etmiştir.

Temel Bilgiler

• Doğum tarihi: 06 Ağustos 1055
• Ölüm tarihi: 19 Kasım 1092
• Burcu: Aslan
• Meslek/Unvan: Devlet Başkanı (Sultan)
• Doğum yeri: İsfahan
• Ölüm yeri: Bağdat

Ailesi, Yetişmesi ve Tahta Çıkışı

Melikşah’ın babası, Büyük Selçuklu Devleti’nin ikinci sultanı Alp Arslan’dır. Küçük yaşlardan itibaren devlet ve ordu çevresinde yetişti; 9 yaşında vezir Nizamülmülk’ün yanında sefer ortamını gördü ve yönetim tecrübesi kazandı. 10 yaşındayken, Karahanlılar Hanı’nın kızı Türkan Hatun ile evlendirildi. Alp Arslan’ın 1066 yılında onu veliaht ilan etmesi, Melikşah’ın siyasal geleceğini belirleyen önemli bir adım oldu. Alp Arslan’ın 1072’de vefat etmesiyle Melikşah 17 yaşında tahta çıktı ve babası döneminde vezirliğe getirilen Nizamülmülk’ü görevinde tutarak idari devamlılığı sağladı.

Babası 1071 yılında Malazgirt Muharebesi için Halep’ten hareket ettiğinde Melikşah’ın Halep’te kaldığı da aktarılır; bu süreç, onun hanedanın merkezî planları içinde erken yaşta konumlandırıldığını gösterir.

İktidarın Pekiştirilmesi ve İlk Siyasi Hamleler

Tahta çıktıktan sonra Melikşah’ın otoritesini tanımayan amcası Kirman meliki Kavurd, 17 Nisan 1073’te Hemedan civarında yenilgiye uğratıldı. Bu gelişme, Selçuklu emirleri arasındaki güç dengelerinde Melikşah’ı belirgin biçimde öne çıkardı.

Melikşah ayrıca Maveraünnehir hattında etkili olan siyasal aktörlerle de temas etti. Semerkant hanı II. Nasr’ın ele geçirdiği Tirmiz üzerine yürüdü; Nasr’ın gelip özür dilemesi ve bağlılığını bildirmesi üzerine ise onu affetti.

Seferler, Sınırların Genişlemesi ve Başkentin Taşınması

Melikşah döneminde Selçuklu hâkimiyeti farklı cephelerde genişledi. 1074’te Batı Karahanlı Hanlığı Selçuklu nüfuzuna bağlandı. Ardından 1075’te Kafkasya yönünde ilerleme başladı; Gürcistan’ın bazı bölgeleri ele geçirildi. Devlet yönetim merkezlerinden biri olan Rey’den başkentin İsfahan’a taşınması da bu dönemle ilişkilendirilir.

Kafkasya seferleri 1076’da ikinci, 1078’de üçüncü seferle sürdü. Bu hareketlilik sonucunda Kafkas Dağları’ndan Hazar Denizi’ne uzanan geniş bir hat Selçuklu sınırlarına dâhil edildi.

Suriye ve Anadolu Politikası

1077’de kardeşi Tutuş’u Suriye meliki olarak görevlendiren Melikşah, emirlerinden Porsuk’u da Anadolu’ya gönderdi. Bu tercihler, Suriye’de Atsız Bey ve Kutalmışoğlu Süleyman Şah gibi figürlerin bağımsız güç alanları oluşturmasını sınırlama hedefiyle ilişkilendirilir. Nitekim Suriye meliki Tutuş’un, Sultan’a karşı isyan eden Atsız’ı yakalatıp boğdurmasıyla bölgede güç dengeleri değişti; Suriye hattında Selçuklu etkisi belirginleşti.

Suriye Seferi, Akdeniz’e Ulaşma ve Dikkat Çeken Söz

1085’te Diyarbekir’in ele geçirilmesiyle Mervaniler Devleti yıkıldı. Bunu izleyen yıl Melikşah’ın Suriye seferi kapsamında Urfa, Menbic ve Halep kaleleri sonrasında Antalya üzerinden Akdeniz’e ulaştığı aktarılır. Bu süreçte denizden aldığı kumları İran’a götürüp babası Alp Arslan’ın kabrine serptiği ve şu sözleri söylediği belirtilir:

"Babacığım! İşte sana müjde, henüz bir çocuk olarak bırakmış olduğun oğlun, Allah'ın izniyle dünyayı baştan sona fethetmiştir."

Bağdat Sefer Hazırlıkları ve Hicaz Hattı

Melikşah, 1092 yılında Bağdat’a giderek Hicaz, Yemen ve Aden bölgelerinin alınması doğrultusunda ordularını sefer için hazırladı. Aynı yıl içinde Mekke ve Medine ile Arabistan Yarımadası’nın geniş bir bölümünün ele geçirildiği; ayrıca hac yollarının güvence altına alındığı ifade edilir.

Devletin En Geniş Sınırları ve Dönemin İlim-Siyaset Çevresi

Melikşah’ın hükümdarlığı sırasında Büyük Selçuklu Devleti en geniş sınırlarına ulaştı. Toprakların Anadolu’dan Umman’a, Kafkaslar’dan Hindistan önlerine kadar uzandığı ve yaklaşık 10.000.000 km²’lik bir alana eriştiği belirtilir. Bu dönemin öne çıkan isimleri arasında Kaşgarlı Mahmut, Gazali, Ömer Hayyam ve devlet yönetiminde Nizamülmülk sayılır.

Ölümü ve Sonrasındaki Taht Mücadeleleri

Melikşah’ın 19 Kasım 1092’de Bağdat’ta, anlatıma reopening olarak karısı tarafından zehirlenerek öldürüldüğü aktarılır. Ölümünün ardından, 13 yaşındaki ve meşru varis ilan edildiği belirtilen Ebu’l Muzaffer Berkyaruk tahta geçti. Ancak Melikşah’tan sonra Selçukluların eski gücünü korumakta zorlandığı; hanedan içi çekişmelerin ve isyanların devleti zayıflatan bir süreci başlattığı ifade edilir. Bu bağlamda, ilk itiraz edenlerden birinin Melikşah’ın kardeşi Tutuş olduğu; Berkyaruk’un, amcasının tehdidini savaşla ortadan kaldırdığı bilgisi yer alır.

Öte yandan Melikşah’ın eşi Terken Hatun, 5 yaşındaki oğlu I. Mahmud adına 25 Kasım 1092’de sultanlık ilan ettirip Bağdat’ta hutbe okutmuştur. Bu karışıklık ortamında çeşitli bölgelerde görev yapan Selçuklu ileri gelenlerinin bağımsızlık eğilimleri güçlenmiştir.

Berkyaruk’un ölümünden sonra kardeşi Mehmet Tapar tahta çıktı; onun 14 yıllık döneminde de zayıflama ve parçalanma sürecinin durdurulamadığı belirtilir (1118). Mehmet Tapar’ın ardından oğlu Mahmut geçse de, Horasan meliki Ahmed Sencer yeğenini tahttan indirerek yönetimi devralmış; Mahmut’u himayesine alıp Irak Selçuklularının sultanı ilan etmiştir.

Anadolu tarafında ise Kutalmışoğlu Süleyman Şah’ın oğlu I. Kılıç Arslan’ın esir bulunduğu İran’dan Anadolu’ya kaçtığı ve burada Türkmen aşiretlerince Anadolu Selçuklu Devleti sultanı olarak kabul edildiği aktarılır.

Melikşah İçin Yapılan Popüler Aramalar

Melikşah yaşıyor mu?, Melikşah biyografi, Melikşah hayatı, Melikşah özgeçmişi, Melikşah hakkında, Melikşah doğum yeri, Melikşah fotoğraf, Melikşah video, Melikşah resim, Melikşah kimdir?, Melikşah kaç yaşında?, Melikşah nereli, Melikşah memleketi, Melikşah albümleri